Дэлхийн нүүдэлчдийн өв уламжлалыг шингээн түүчээлж ирсэн монголын ард түмэн казахуудын энэ өдрийг 50 гаруй улсын 400 сая хүн урин цагтай золгосон хийгээд алтан нараа шүтэж, дээдэлж ирсний баяр хэмээн хүндэтгэн тэмдэглэдэг байна. Энэ нь өдөр шөнө тэнцэж орчлонгийн нэгэн сайхан улирал золгож буй мөч юм.

НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 2010 оны 64 дэх хуралдаанаар Наурызыг олон улсын баяр болгон баталжээ. Улмаар ЮНЕСКО (НҮБ-ын боловсрол, шинжлэх ухаан, урлагийн байгууллага) Наурыз баярыг “Дэлхийн халдашгүй соёлын өв”-д бүртгэсэн байна. Дэлхий дахинд Ойрхи Дорнод, Балканы хойг, Төв Ази, Кавказ зэрэг газар нутгийн 400 сая гаруй хүн Наурызын баярыг тэмдэглэдэг. Тиймдээ ч Наурыз бол шашны баяр бус, байгаль эхтэйгээ хүйн холбоотой хүн төрөлхтний баяр юм.

Казахууд нүүдэлчин ард түмэн учраас өвлийн хахир хатуу цагийг өнтэй давж, урин хавартай учран золгосны баяр болгон тэмдэглэдэг. Хаврын урь орж, байгаль дэлхий сэргэн, усны шувууд ирж, мал төллөн, амьтай бүхэн сэргэн цагаан идээ, уураг идэх завшаан тохиодог үед энэ баяр болдгоороо онцлогтой. Шинэ өдөр эхэлж байна гэж үзэх тул “Шинэ он”-ы буюу хаврын баяр ч гэж нэрийдэх нь бий. Тэгвэл өв соёл, уламжлал, ёс заншлаа эрхэмлэн дээдэлж, үеэс үед өвлүүлэн түгээж, хөгжин дэвжиж буй казах түмний Нарны баяр буюу Наурызын баярын хүндэтгэлийн арга хэмжээ Сүхбаатарын талбайд боллоо.

Наурызын баярын нээлтэд Ерөнхий сайд Г.Занданшатар оролцож, хэлсэн үгэндээ “Эх орныхоо өнгөрсөн болон өнөө, ирээдүйн хөгжил, дэвшлийн төлөө хөдөлмөрч казахын ард түмний оруулсан хувь нэмрийг үнэлж баршгүй. Улс орны хөгжлийн бүтээн байгуулалт өрнөсөн газар бүхэнд бусдыг үлгэрлэн уриалан дуудаж чаддаг, алдар, гавьяа амжилтын эзэд билээ.Засгийн газраас үндэстний цөөнхийн хэл, соёлыг хамгаалах, өвлүүлэн уламжлуулахад онцгойлон анхаарч Хос хэлний боловсрол, сургалтын талаар баримтлах чиглэлийг баталсан. Ингэснээр Монгол хэлний тухай хуульд заасны дагуу хос хэлний хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлж, казах хүүхэд багачууд хос хэлээр боловсрол эзэмших боломж нээгдсэн” гэлээ.  Мөн Сүхбаатар дүүргийн наймдугаар хороонд казах түмний үндэсний соёлын төв байгуулахаар болсныг дуулгасан юм.

Дэлхийн 44 улсад хагас тэрбум хүн Наурызын баяр тэмдэглэж байна. Манай улсын 150 мянган казах иргэдийн 40 мянга нь Улаанбаатар хотод ажиллаж, амьдардаг. Үндэсний хувцас, зүүсгэл гоёлоороо гоёсон мянга мянган казах иргэн Наурызын баярын арга хэмжээг үзэж сонирхож, оролцохоор ирж Сүхбаатарын талбайг дүүргэж байлаа. Хээ хуар, цацаг чимэглэлээр гоёсон бүжигчин охид шиг харагдах бүсгүйчүүд нүд алдам сайхан харагдана.

Тэрээр “Наурызын баяр эрт дээр үеэс уламжлагдан ирсэн бөгөөд Иранаас гаралтай гэж ярьдаг. Социализмын үед тэмдэглэхийг хориглож байсан. Бид хүүхэд байхдаа өргөн дэлгэр тэмдэглэж байгаагүй. Харин зах зээл эхэлснээс хойш өргөн дэлгэр тэмдэглэдэг болсон. Одоо Чингэлтэй дүүрэгт амьдарч байгаа. Улаанбаатар хотод орж ирээд 22 жил амьдарч байна. Манайх гэр бүлийнхээ хүрээнд Наурызын баяраа тэмдэглэдэг. Анхны Наурызын баярыг их сайхан тэмдэглэсэн. Ах дүү, хамаатан саднаараа орж, ахмадууд нь ерөөл айлдаж золгодог. Наурызын баяр бол хавар болж бүх зүйл дэлгэрч, шинээр ирж байгааг бэлгэддэг. Мөн ахмадаа хүндэтгэн золгож, ахмадаасаа ерөөл сонсдог утга учиртай баяр” гэсэн юм.

Наурызын баяр нь олон утга учрыг агуулж, ураг саднаараа учран золгох, сайн шинэ бүхний эхлэлийг бэлгэддэгээрээ Цагаан сарын баяртай төстэй. Цаашлаад Наурызын баярыг угтаж эзэгтэй нар хэд хоногийн өмнөөс гэр орондоо их цэвэрлэгээ хийж, шинэ он буюу хаврын эхний өдрөө цэвэр цэмцгэр угтахыг эрмэлздэгээрээ цагаан сарын өмнө үйлддэг зан үйлтэй нэлээд төстэй. Энэ нь шинэ ондоо хир буртаггүй, ариун орвол тухайн жилдээ тийм сайхан явах болно гэдэг бэлгэдэлтэй салшгүй холбоотой аж. Энэ талаар Хабыл Асемгүл “Наурызын баяраа тэмдэглээд сэтгэл өндөр байна. Би Баян-Өлгий аймгийн Ногооннуур суманд төрж өссөн. Одоо Улаанбаатар хотод ажиллаж амьдардаг. Өнөөдөр үндэсний хувцсаараа гоёх их сайхан байна.

Наурызын баярт зориулсан арга хэмжээгээр дамжуулан казах түмний зан заншил, өв соёлыг харуулсан төрөл бүрийн бүтээгдэхүүний худалдаа дэлгэсэн байв. Мөн ирсэн зочид хамт зургаа авхуулж, дурсгалын цомгоо нэмэх боломжтой бүргэд шувууд ч байлаа. Наурызын баярыг зорин ирсэн анч бүргэдүүд нь Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сумаас гаралтай бөгөөд гурав болон таван настай аж. Ийн байгаль эхтэйгээ хүйн холбоотой хүн төрөлхтний баяр Наурызын баярыг тэмдэглэх нь хүүхэд залуусын хүмүүжилд чухал нөлөөтэй төдийгүй ахмадуудаа хүндэтгэн хайрлаж, тэднийхээ үг, сургаалийг ёсчлон хэрэгжүүлэх өндөр хариуцлага залууст ирдэг байна. Түүнчлэн Наурыз нь хахир өвлийн хүйтнийг өнтэй даван, хаврын урь орж, хүн амьтны зоо тэнийсэн, өдөр шөнө тэнцэн гэрэл гэгээ нэмсний баяр билээ.

Энэхүү гишүүнчлэл нь түүний уран бүтээлийг олон улсын хэмжээнд өндрөөр үнэлсний тод илрэл бөгөөд Монголын соёл, урлагийн нэр хүндийг дэлхий дахинд өргөсөн чухал үйл явдал боллоо гэж Соёл, урлагийн газраас мэдээлэв.

Керамик барималч Н.Сүхбүрэн уран бүтээлдээ хүний оршихуйн мөн чанарыг орчин үеийн урлагийн чиг хандлагатай хослуулж, керамикийн урлагийг шинэ түвшинд хөгжүүлж буй юм. Тэрбээр 2005 онд Дүрслэх урлагийн дээд сургуульийг керамик уран бүтээлч мэргэжлээр төгссөн бол 2013 онд Өмнөд Солонгосын Сөүл хотын “Мёнжи” их сургуульд суралцсан байна. Н.Сүхбүрэн нь Монгол Улсын Соёлын тэргүүний ажилтан, МУЭ-ийн шагналт барималчин юм.

Ташрамд дурдахад, түүний “Инээмтгий хайр” бүтээл Дүрслэх урлагийн 2023 оны шилдэг гурван бүтээлийн нэгээр шалгарч байв.

Түүний урласан зарим бүтээлээс толилуулж байна.

 

Өөрөөр хэлбэл, стереотип нь тодорхой бүлэг хүмүүс, үзэгдэл эсвэл юмсын талаарх өнгөц хэр нь нийтлэг ойлголттой байхыг хэлдэг. Гэхдээ эдгээр нийтлэг тодорхойлолт яагаад бий болсон, эсвэл бий болох боломжтой талаар бидний өдөр тутам хэрэглэдэг энгийн эд юмсыг төлөөлүүлэн уран бүтээлч А.Болормаа “Stereotype” үзэсгэлэндээ онцолжээ.

Энэ нь түүний эх орондоо гаргаж буй анхны бие даасан үзэсгэлэн бөгөөд ХААН галерейд 2-р сарын 15-нд нээлтээ хийсэн юм. Үзэсгэлэнд дэлгэсэн бүтээлүүдийн хувьд Монголд сүүлийн жилүүдэд тун ховор хийгдэж буй өнгөт модон бар, хулдаасан бар болон холимог техникээр бүтсэн, интерактив гэдгээрээ онцлогтой.

А.Болормаа нь СУИС-ийн Дүрслэх урлагийн академийг график зургийн чиглэлээр суралцаж төгсөн, Норвеги улсын Агдерийн их сургуульд урлаг судлалаар магистрын зэрэг хамгаалсан. Мөн Норвегийн Берген хотын Дүрслэх урлагийн академийн мэргэших сургалтад суралцан, олон төрлийн уран бүтээлийн арга техник эзэмшсэн уран бүтээлч бөгөөд 2018 онд Монголд ирснээсээ хойш Дүрслэх урлагийн академид багшаар, 2025 онд СИТИ их сургуулийн Архитектур дизайны сургуулийн График дизайны тэнхимийн эрхлэгчээр ажиллаж буй юм.

Тэрбээр үзэгчдийн оролцоотой, анаглиф арга техникийг ашиглан тогтсон стереотип, нийтлэг ойлголт, хязгаарлагдмал дүрслэлийг давсан  бодит байдал, олон талт үзэл баримтлал бий гэдгийг бүтээлээрээ дамжуулан илэрхийлэхийг зорьжээ.

Бодит байдал нь олон талт, хувь хүний онцлог, нөхцөл байдлыг агуулсныг угтаа бид дотроо мэдэж байдаг ч ихэнхдээ санаж сэрэх, мэдрэхээ умартан урагшилсаар байдаг. Зүйрлэвэл яг л энэхүү үзэсгэлэнгийн танхимд буй улаан, цэнхэр өнгийн нүдний шил зүүчхээд  тайлж бодит байдлыг харахын оронд улам бүр цааш алхах мэт. Эсвэл эсрэгээрээ бидэнд бодит байдлыг харах “тусгай шил” дутсан ч байж болох юм.

Бага насны хүүхдүүдэд үсэг цээжлүүлэхэд хэрэглэдэг зурагтай карт байдгийг та санаж байна уу? Аяганы зураг үзүүлээд аяга гэхэд ордог “А” гээд цээжилдэг. Тэгвэл тэр а үсэг ердөө л үгэнд нь байдаг л үсэг болохоос аягыг бүхэлд нь илэрхийлэхгүй шүү дээ. Энгийн нэг үсгээс гадна өөр үсгүүд нийлж байж л аягыг, шоог эсвэл морь гэсэн бүтэн утга бүтээдэг.

Юмсыг эсвэл хүмүүсийг ч гэлтгүй та өөрийгөө, бодол, мэдрэмжээ шинээр танин мэдвэл ямар сонирхолтой байх бол? Нялх хүүхэд юмс үзэгдлийг ажиглан судлан мэдэрч хүртэж байж танин мэддэгтэй адил та ч дотоод хүүхдээ сэрээн эргэн тойрноо, дэргэдэх хүмүүсээ үгүй бүр танихгүй хүмүүсийг ч, өөрийгөө ч шинээр танин мэдэх зорилгоор фильтер бүхий нүдний шилээ тайлаад юмсын жинхэнэ өнгийг харна уу.

“Stereotype” үзэсгэлэн ХААН Банк цамхгийн 3-р давхарт байрлах ХААН галерейд 2025 оны 2-р сарын 28-ныг дуустал ажлын өдрүүдэд 09:00-18:00 цагийн хооронд үнэ төлбөргүй нээлттэй бөгөөд урлаг сонирхогч та бүхнийг хүрэлцэн ирэхийг урьж байна.

Тээвэрлэсэн ачааг төрлөөр нь авч үзвэл сайжруулсан түлшний түүхий эд миддлинг, нефтийн бүтээгдэхүүн, аммонийн нитрат зэрэг ачаа тээвэрлэсэн. Зүүнбаян-Цогтцэций чиглэлийн төмөр замаар тэгш чиглэлдээ галт тэргийг бүрэн жинтэй аялуулж байна.

Бодол, мэлмийд төсөөлсөн бүхнээ нүднээ ил буулгаж чаддаг нь гагцхүү уран бүтээлч хүн заяагдсан хамгийн гайхалтай чадвар юм. Уран бүтээлчийн толгойд “нэрэгдэж” гагц охь шимийг нь л шүүж, оюун бодол, харах нүдийг нь хамтад нь баясгах чадвартай бүтээл туурвина гэдэг хүндхэн сорилт болдог нь лавтай.

Португал улсад амьдардаг Хятадын нэн орчин үеийн чиглэлээр бүтээлээ туурвигч уран бүтээлч  Луо Чи “Итиопын тэмдэглэл” бие даасан өрөг урлагийн үзэсгэлэнгээ ХААН галерейд олон нийтэд дэлгэжээ.

Энэхүү үзэсгэлэн бүхэлдээ торгон хэвлэлийн хэсгээс бүрдэх бөгөөд энгийн атлаа гүн гүнзгий утга агуулга бүхий хийсвэр ертөнцийг дүрсэлсэн аж. Торгон хэвлэл дээрх зургуудыг сайн ажваас тодорхой бус эртний бичиг мэт уран бичлэг дүрс тэмдэг, түүний хажууд дундад зууны үеийн хаад, хатад, хуяг дуулгат баатар эрс, бурханчилсан хүний дүрс, хээ, тэмдэг зэрэг нь нэгэн орон зайд оршин зурагдсан нь бодолд л биеллээ олох шидэт ертөнцийг өөрийг эрхгүй санагдуулна.

Уран бүтээлч Луо Чи бүтээлүүддээ өрнөдийн дундад зууны үеийн урлагийн хэлбэр, өнгө төрх болон Дорнын эртний бичээс, уран бичлэгийн хэв маягаас санаа авч өөрийн бодлын ертөнцөө бодит болгосноороо онцлог юм. Нөгөөтэйгүүр Хятадын уран бичлэг, чөлөөт бичлэгийн арга барилаар бүтээлээ туурвисан нь баригдмал үзэл бодлын чөлөөт дүрслэл мэт сэтгэгдэл төрүүлнэ.

Өнгөрсөн, одоо, ирээдүй гурван цагийн огтлолцол болсон “Итиопын тэмдэглэл” үзэсгэлэн ХААН Банкны төв оффисын 3-р давхарт байрлах ХААН галерейд 2024 оны 3-р сарын 29-нийг дуустал 09:00-18:00 цагийн хооронд нээлттэй байна.

Хэрвээ та  Priority,  Signature дебит болон бүх төрлийн кредит карттай бол аяны хугацаанд дараах сонгогдсон байгууллагуудаар үйлчлүүлэхдээ ХААН Банкны ПОС машин дээр картаа уншуулаад 10-30 хүртэлх хувийн хөнгөлөлт эдлэх боломжтой боллоо.

Танд хэрвээ дээрх төрлийн картууд байхгүй бол өөрт ойр байрлах ХААН Банкны салбарт хандан шинээр захиалан авч урамшуулалт аянд амжиж оролцоорой. Аяны хүрээнд шинээр  кредит карт захиалсан харилцагчдадаа бид “Welcome point” буюу 30,000 оноог (1оноо = 1₮) бэлэглэх бөгөөд урамшуулалд багтсан байгууллагуудаас эхний худалдан авалтаа хийсний дараа “welcome point” оноо тань идэвхжих юм. Энэхүү оноогоо та дараагийн худалдан авалтдаа зарцуулах буюу төлбөрөөсөө 30,000 төгрөгийг хасуулах боломжтой.

Харилцагчид аяны туршид цуглуулсан оноогоо thanks.mn  аппликэйшний “оноо” цэснээс шалгаж болно.

Аянд хамрагдах карт, хөнгөлөлтийн мэдээлэлтэй танилцана уу.

Хэрхэн хөнгөлөлт эдлэх талаар илүү тодорхой тайлбарлая. Хэрэв Priority дебит карттай харилцагч А байгууллага дээр 2,000,000 төгрөгийн худалдан авалт ПОС төхөөрөмж дээр гүйлгээ хийхэд 30 хувь буюу 600,000 төгрөгийн хөнгөлөлт авна. Дараа нь  Б дэлгүүрээс 1,500,000 төгрөгийн худалдан авалт хийхэд 300,000 төгрөгийн хөнгөлөлт буюу урамшуулалт аяны хугацаанд нийтдээ хамгийн дээд тал нь 900,000 төгрөгийн хөнгөлөлт эдлэх боломжтой.

Жич: Урамшуулалд ХААН Банкны бизнес кредит карттай харилцагч хамаарахгүйг анхаарна уу.