Онцлох - Баян-Өлгий аймаг

Онцлох - Баян-Өлгий аймаг http://bayanulgii.nutag.mn/ ru Онцлох - Баян-Өлгий аймаг DataLife Engine Баян-Өлгийд Казахстаны Консулын газар байгуулахаар тохиролцлоо http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3334 http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3334

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн Бүгд Найрамдах Казахстан Улсад хийж буй төрийн айлчлал үргэлжилж байна. Хоёр улсын төрийн тэргүүн ганцаарчлан уулзсаны дараа албан ёсны хэлэлцээ хийлээ.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Төв Азийн бүс нутаг дахь анхны Стратегийн түнш орон Казахстантай харилцаагаа улам бэхжүүлэхийн төлөө гэдгээ нотолж, халуун дотноор хүлээн авч байгаа Ерөнхийлөгч К.Токаев болон Казахстаны төр, засаг, ард түмэнд талархал илэрхийллээ.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн айлчлал хоёр улсын харилцаа, хамтын ажиллагаа өргөжин хөгжихөд чухал түлхэц үзүүлсэн, онцгой ач холбогдолтойг Ерөнхийлөгч К.Токаев онцлон тэмдэглэлээ.

Талууд өнгөрсөн 30 гаруй жилийн харилцааны ололт амжилтаа дүгнэн, хамтын ажиллагааг эдийн засгийн агуулгаар баяжуулан, бүхий л салбарт өргөжүүлэн хөгжүүлэх талаар ярилцлаа.

Хоёр улсын Ерөнхийлөгчийн түвшинд харилцан тохиролцсон асуудлууд бодит ажил хэрэг болж байгааг төрийн тэргүүн нар тэмдэглэж, цаашид худалдаа, эдийн засгийн болон бусад бүх салбарт харилцан ашигтай хамтран ажиллах өргөн боломж байгаа гэдэгт санал нэгдлээ.

Хоёр улс харилцаа, хамтын ажиллагааны бэлгэ тэмдэг болохуйц томоохон төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр боллоо.

Худалдааны эргэлтийг 500 сая ам.долларт хүргэх зорилтын хүрээнд Монголоос ноос, ноолуур, арьс, шир, мах, махан бүтээгдэхүүн, Казахстанаас жимс, жимсгэнэ, хүнсний ногоо, улаан буудай зэрэг бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэхээр тохиролцлоо.

“Монгол Улс болон Евразийн эдийн засгийн холбоо хоорондын чөлөөт худалдааны түр хэлэлцээр”-ийг хэрэгжүүлэх хүрээнд хамтарсан Замын зураглал гаргахаар боллоо.

“Хүннү Эйр” компани Улаанбаатар-Алматы чиглэлд тогтмол нислэг үйлдэж байгаа бол ирэх 6 дугаар сараас Казахстаны “Скат” авиакомпани Улаанбаатар-Астана чиглэлд шууд нислэгээ эхлэхээр боллоо.

Баян-Өлгий аймгийн иргэдийн олон жил хүсэж, хүлээж байсан Баян-Өлгий-Өскемен чиглэлийн шууд нислэгийг сэргээж, Баян-Өлгийд Казахстаны Консулын газар байгуулахаар тохиролцлоо.

Цаашид зам, тээврийн салбарт тулгарч буй саад бэрхшээлийг арилгах, тээвэр, логистикийн дөт маршрут бий болгох боломжийг судлах Ажлын хэсэг байгуулна.

Соёлын харилцаа нь хоёр орны иргэдийг холбосон чухал гүүр болохыг Ерөнхийлөгч нар онцолж, боловсрол, соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын салбарт 2026-2027 онд хамтран хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө байгуулж буйг сайшаалаа.

Монголын оюутан залууст Казахстаны их, дээд сургуулийн үүд хаалга үргэлж нээлттэйг Ерөнхийлөгч К.Токаев онцоллоо.

Монгол Улсад зохион байгуулдаг “Нүүдэлчин” дэлхийн соёлын фестиваль болон Казахстанд болдог “Нүүдэлчний соёлын наадам”-д төлөөлөгчдөө оролцуулж ирсэн уламжлалаа үргэлжлүүлнэ.

]Мэдээллийн технологи, уул уурхай, эрүүл мэнд, биеийн тамир, спортын салбарт хамтарсан төсөл, хөтөлбөр хамтран хэрэгжүүлэхээр боллоо. Айлчлалын хүрээнд зохион байгуулах бизнес форумд 200 гаруй аж ахуйн нэгжийн төлөөлөл оролцож байгаа нь бизнес эрхлэгч, баялаг бүтээгчдийн хамтран ажиллах хүсэл эрмэлзлийн тод илэрхийлэл гэдэгт санал нэгдлээ.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх НҮБ-ын ивээл дор Экологийн асуудлаарх бүс нутгийн дээд түвшний уулзалтыг Астана хотноо зохион байгуулж буйг өндөр үнэлж, “Усны олон улсын байгууллага” байгуулах Казахстаны санал, санаачилгыг дэмжихээ илэрхийллээ.

“Тэрбум мод” үндэсний хөдөлгөөнийг Казахстаны Ерөнхийлөгчийн “Хоёр тэрбум мод” төсөлтэй уялдуулах, “Цагаан алт” хөтөлбөрийн хүрээнд хамтын ажиллагаагаа эрчимжүүлнэ.

Талууд Улаанбаатар хотноо үйл ажиллагаа явуулдаг Далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын Олон улсын судалгааны төвийг тууштай дэмжинэ.

Олон улс, бүс нутгийн түвшинд дэвшүүлсэн санал, санаачилгуудаа харилцан дэмжиж, олон улсын байгууллагуудын хүрээнд идэвхтэй хамтран ажиллахаа нотоллоо.

]]> zulaa Wed, 22 Apr 2026 14:07:38 +0800 Баян-Өлгий аймгийн 12 сумын нутаг дэвсгэрийн 319 нэрийг монгол оноосон нэрээр нэрлэнэ http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3331 http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3331

Байгаль, орчин хүнс хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны өчигдрийн хуралдаанаар тогтоолын хавсралтад нэмэлт, өөрчлөлт]]> zulaa Thu, 16 Apr 2026 10:29:49 +0800 Ардчилсан нам хоёр талд хуралдав http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3330 http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3330
АН-ын Үндэсний бодлогын хорооны 68 дугаар хуралдаан өчигдөр Төрийн ордонд болов. Хуралдааны эхэнд Монгол Улсад өрнөсөн Ардчилсан хувьсгалын анхдагчдын нэг, Улсын бага хурлын гишүүн, УИХ-ын гишүүн асан, төр, нийгмийн зүтгэлтэн, Монгол Улсын Аж үйлдвэрийн гавьяат ажилтан Д.Баттулга агсныг дурсаж, түүний эхлүүлсэн ажлыг үргэлжлүүлж, ардчиллын төлөөх үзэл санааг нь түгээн дэлгэрүүлэхээ илэрхийлэв.

АН-ын Үндэсний бодлогын хорооны 68 дугаар хуралдааныг нээж, АН-ын дарга, УИХ дахь Ардчилсан Намын бүлгийн дарга О.Цогтгэрэл үг хэлэв.

Тэрээр “Ардчилсан Намын шинэчилсэн дүрмийг Улсын дээд шүүх бүртгэн авснаас хойш гурван сарын хугацаанд бид бүх шатандаа “Нээлттэй, Цэгцтэй” шинэчлэлийг өрнүүлж дотоод зохион байгуулалтаа бүрэн шинэчиллээ. Ардчилсан Намын бодлогыг зангидах Үндэсний бодлогын хорооны 378 гишүүд та бүхэнд амжилт хүсье. Ардчилсан Нам цаашид бодлого суурьтай, судалгаанд тулгуурласан, гишүүн төвтэй нам болно. Хувийн ашиг сонирхлоос илүү нийтлэг үнэт зүйл, зарчмыг дээдэлж чадвал нам жинхэнэ институт болж төлөвшинө. Институт болсон нам л тогтвортой бодлого хэрэгжүүлж, улс орны хөгжлийг урт хугацаанд чиглүүлж чадна. Түүнчлэн хөдөлмөрлөсөнд илүү боломж олгодог нам байх болно. Хүчээ зориулсан, зарцуулсанд нь илүү боломж олгодог байна. Иргэдийнхээ итгэлийг олсон, даасанд нь илүү эрх, боломж өгдөг нам байх болно. Ардчиллын шинэ тэмүүллээр жигүүрлэсэн анд нөхөд та бүхэндээ амжилт, ялалт, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе. Давхар ялалтын төлөө хамтдаа хичээцгээе” гэжээ.

Хуралдааныг УИХ-ын гишүүн Ц.Туваан, Б.Жаргалан, Үндэсний бодлогын хорооны гишүүн Б.Отгонбат нар даргалан явуулав. Хурлаар ҮБХ-ны гишүүдийн бүрэн эрхийг батламжилж, Улс төрийн зөвлөлийн 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 07-ны өдрийн хурлаас санал болгосон ҮБХ-ны хуралдаанаар хэлэлцэх асуудлыг танилцуулж батлуулав. Дугаар шилжих мөчид АН-ын ҮБХ-ны хурал Төрийн ордонд үргэлжилж томилгоотой холбоотой асуудлаа хэлэлцэж байв. Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, дэд дарга нарыг сонгох бөгөөд дэд дарга нарыг сонгох үйл явц өрнөж байсан юм. АН-ын дэд даргад УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнхбат, П.Мөнхтулга, Ч.Лодойсамбуу нарын хүмүүс өрсөлдөж байгаа гэсэн мэдээлэл гарсан. Харин АН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ЗГХЭГ-ын дарга асан Сэлэнгэ аймгийн АН-ын дарга С.Баярцогтыг сонгохоор талууд тохирсон гэх мэдээлэл ч байсан юм. ҮБХ-ны хуралдаан хаалттай болсон юм.

АН-ын дарга О.Цогтгэрэлийг огцруулав

Тэгвэл нөгөө талд АН-ын зарим гишүүд Онц их хурал зарлан хуралдуулав. Тус хурлаар нийт гурван асуудлыг хэлэлцэхээр батлав.

1. Ардчилсан намын дарга О.Цогтгэрэлийг огцруулах

2. Ардчилсан намын дотоод сонгууль бүхэлдээ хүчингүй болох хуулийн үндэслэл бий болсон. Хуулийн, ёс зүйн давж үл болох улаан шугам давсан. Мөнгөөр бороо орсон, тролл армиар санал өгүүлсэн, хүч түрсэн, хулгай луйвраар дүүрэн сонгууль болж өндөрлөсөн учир энэхүү хулгайн сонгуулийг бүхэлд нь хүчингүй болгох

3. АН-ын дотоод сонгуулийг ҮБХ, Нийслэлийн намын хороо, дүүргийн намын хорооны гишүүдээс авсан хандив, хураамжийг хууль бус зарцуулж, хууль бусаар ашигласныг хүчингүй болгож буцаан олгох асуудлыг хэлэлцсэн юм.

Улмаар жагсаалтын эхэнд багтсан, намын дарга О.Цогтгэрэлийг огцруулах асуудлыг гишүүд хэлэлцэж, хуралд оролцогчдын 95 хувийн саналаар огцруулах шийдвэрийг дэмжлээ. Ингэснээр Ардчилсан намын удирдлагын түвшинд томоохон өөрчлөлт хийх шийдвэр “Онц их хурал”-аас гарч байгаа бөгөөд цаашид намын дотоод зохион байгуулалт, удирдлагын асуудал хэрхэн шийдэгдэх нь анхаарал татаж байна.

Уг хурлыг хуралдуулах болсон шалтгаан нь "Ардчилсан намын дотоод сонгууль бүхэлдээ хүчингүй болох хуулийн үндэслэл бий болсон. Хуулийн, ёс зүйн давж үл болох улаан шугам давсан. Мөнгөөр бороо орсон, тролл армаар санал өгүүлсэн, хүч түрсэн, хулгай луйвраар дүүрэн сонгууль болж өндөрлөсөн” гэж үзсэн юм.

Мөн АН УИХ-ын бүлгийн болоод намын анхан шатны үүр хүртлээ бүх шатандаа хоёр тал болон хуваагдсан. Энэ хуваагдал ирэх хоёр сонгуулийн үр дүнг шууд илтгэж байгаа нь ойлгомжтой. Тиймээс Ардчилсан намын гишүүд Онц их хурлаа хийж энэхүү хулгайн сонгуулийг бүхэлд нь хүчингүй болгох, улмаар намын дарга О.Цогтгэрэлийг огцруулах зэрэг асуудлыг хөндсөн бшэд. Тэд О.Цогтгэрэлийг ҮБХ-ийн бүрэлдэхүүнд ноцтой зөрчил гарсан гэж үзсэн гэжээ. Тодруулбал, ҮБХ-ийг 378 гишүүнтэй бүрдүүлэхдээ өөрт ойр хүмүүсийг давамгай оруулсан, улмаар дотоод ардчиллыг алдагдуулсан гэлээ.

Т.БАТСАЙХАН

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 10. БААСАН ГАРАГ. № 68 (7810)

]]> zulaa Mon, 13 Apr 2026 12:05:37 +0800 Тэтгэврийн зөрүүг шийднэ http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3329 http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3329

130 мянган ахмадын тэтгэврийг шинэчлэн тооцож, нэмэгдүүлэхээр Засгийн газар ажиллаж байна. Тодруулбал шударга бус тогтоогдсон тэтгэврийг засна, инфляцтай уялдуулж нэмэхээр болжээ.

Итгэлцүүр шинэчилнэ гэдэг нь ахмадуудын тэтгэврийг дахин бодно гэсэн үг. Монголд тэтгэврийн хэмжээг тогтоохдоо тухайн хүний ажиллаж байсан үеийн цалин, тухайн үеийн эдийн засгийн нөхцөлтэй уялдуулж тодорхой коэффициент буюу итгэлцүүр ашигладаг. Гэвч өмнөх жилүүдэд энэ итгэлцүүр харилцан адилгүй байсан учраас ижил ажил хийж байсан хүмүүсийн тэтгэвэр хоорондоо зөрүүтэй тогтоогдсон тохиолдол олон бий. Иймээс одоо яригдаж буй шинэчлэл нь хуучин бага үнэлгээг засаж, тэтгэврийг өнөөгийн нөхцөлд ойртуулж дахин тооцно гэсэн санаа юм. Өөрөөр хэлбэл, бага тогтоогдсон тэтгэврийг нэмэгдүүлж, авах ёстой хэмжээнд хүргэнэ гэж ойлгож болно. Мөн 130 мянган ахмад шударга бус тэтгэвэр авч байна гэдэг нь дээрх зөрүүтэй холбоотой. Зарим нь өмнө, зарим нь хожуу тэтгэвэрт гарснаас шалтгаалан адил хөдөлмөр эрхэлж байсан ч өөр өөр хэмжээний тэтгэвэр авч байгаа нь энэ асуудлын гол шалтгаан болжээ. Харин инфляцтай уялдуулна гэсэн нь тэтгэврийг цаашид тогтмол нэмэх бодлоготой холбоотой. Үнийн өсөлт нэмэгдэхийн хэрээр тэтгэврийн худалдан авах чадвар буурдаг. Тиймээс инфляцын түвшинд тохируулан тэтгэврийг үе шаттай нэмдэг тогтолцоонд шилжинэ гэсэн үг юм.

Товчхондоо, энэ бодлого хэрэгжвэл:

Бага тэтгэвэртэй ахмадуудын орлого нэмэгдэнэ
Тэтгэврийн зөрүү багасна
Цаашид үнэ өсөх бүрт тэтгэвэр дагаж нэмэгддэг тогтолцоо бүрдэнэ

Гэхдээ энэ бүхэн бодит ажил хэрэг болохын тулд хууль, төсөв, хэрэгжилтийн нарийвчилсан шийдэл шаардлагатай хэвээр байна. Одоогоор энэ нь бодлогын түвшинд яригдаж байгаа төдий бөгөөд яг хэзээнээс, ямар хэмжээгээр нэмэгдэх нь тодорхой болоогүй байгаа юм.

]]> zulaa Fri, 10 Apr 2026 11:37:12 +0800 Таван аймгийн 14 суманд бороо орж байна http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3328 http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3328 Ус цаг уур орчны шинжилгээний газраас гаргасан мэдээллээр өнөөдрийн 14:00 цагийн байдлаар таван аймгийн 14 суманд бороо орж байна. Тодруулбал Баян-Өлгий, Булган, Увс, Ховд, Хөвсгөл аймгуудад хур тунадас орж байгаа аж.

Баян-Өлгий аймгийн - Баяннуур, Толбо, Өлгий
Булган аймгийн - Сэлэнгэ
Увс аймгийн - Баруунтуруун, Малчин, Наранбулаг, Улаангом, Ховд, Хяргас
Хөвсгөл аймгийн - Хатгал тосгон, Цагаан-Уул
Ховд аймгийн - Ховд /аадар бороо/
Хөвсгөл аймгийн - Баянзүрх /аадар бороо/

Харин Увс аймгийн Зүүнхангай, Цагаанхайрхан, Өмнөговь сумдын нутгаар цас орж байна.

]]> zulaa Tue, 07 Apr 2026 17:41:48 +0800 УИХ-ын даргаас Н.Учралын чөлөөлөгдөх хүсэлтийг чуулганы 101 гишүүнээс 81 нь дэмжлээ http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3326 http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3326
Н.Учралын УИХ-ын даргаас чөлөөлөгдөх хүсэлтийг ТББХ дэмжсэн. Үүний дараа сая чуулганы хуралдаанаар хэлэлцэж 101 гишүүнээс 81 нь дэмжлээ.

Чуулганы үеэр сөрөг хүчний намын гишүүдийн зүгээс асуулт асууж, үг хэллээ.

Энэ үеэр УИХ-ын дарга Н.Учрал "Хэдий богино хугацаа ч гэсэн парламентын дархлааг бэхжүүлэх, үйл ажиллагааг дэвшилтэд технологийг ашиглах шилжилтүүдэд анхаарч, ахиц гаргалаа. Таван нам, эвслээс бүрдсэн парламентын дарга бол төвч байр суурьтай, олон талын оролцоог хангаж, эрүүл ухаалаг мэтгэлцээнийг өрнүүлэх бололцоог хангах нь эрхэм чухал үүрэг. Үүнд санаачилгатай ажиллахыг хичээсэн. Сөрөг хүчний шаардлагыг манай нам эрүүлээр хүлээн авч ярилцаж, улстөрийн шийдвэрээ гаргасан" гэлээ.

]]> zulaa Mon, 30 Mar 2026 11:07:50 +0800 Л.Энх-Амгалан, Б.Найдалаа нарын томилгоог пүрэв гарагт танилцуулна http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3325 http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3325

Боловсролын сайд П.Наранбаяр, Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн нар өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өгсөнтэй холбогдуулан П.Наранбаярын оронд Л.Энх-Амгаланг, Б.Чойжилсүрэнгийн оронд Б.Найдалааг томилохоор болсон.

Эдгээр томилгоог өнгөрсөн долоо хоногт УИХ-ын чуулганаар танилцуулах байсан АН-ын бүлгийн бойкот, МАН-ын бүлгийн ирцээ бүрдүүлж чадахгүй байдлаас болж хойшилсон. Тэгвэл энэ долоо хоногийн пүрэв гарагт чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар танилцуулахаар төлөвлөжээ.

]]> zulaa Wed, 25 Mar 2026 10:29:49 +0800 Баян-Өлгий аймгийн Нэгдсэн эмнэлэг үе солих болон хавдрын мэс засал хийх боломжтой боллоо http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3324 http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3324
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх Баян-Өлгий аймагт ажиллах үеэрээ Нэгдсэн эмнэлгийн нээлтэд оролцлоо. Тэрбээр Ерөнхий сайд байхдаа эмнэлгийн нөхцөл байдалтай танилцаж, улмаар 150 ортой эмнэлэг барих шийдвэр гарган, шавыг нь тавьж, бүтээн байгуулалтыг нь эхлүүлсэн юм.

Өмнөх эмнэлгийн барилга ашиглалтын хугацаа дууссан, агааржуулалтын системгүй, тоног төхөөрөмжүүд хуучирсан, хагалгааны ганцхан өрөөтэй учир яаралтай, төлөвлөгөөт хагалгаанууд хойшлогдох, хугацаа алдах зэрэг тохиолдол олон гардаг байлаа. Цар тахлын улмаас бүтээн байгуулалтын ажил удааширсан ч 2020 онд 4.6 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтаар Хүүхдийн 50 ортой эмнэлгийг, өнөөдөр 28.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгөөр 100 ортой эмнэлгийг ашиглалтад орууллаа.

Ингэснээр иргэд эрүүл мэндийн чанартай тусламж, үйлчилгээг орон нутагтаа авахаас гадна үе солих болон хавдрын мэс засал зэргийг хийлгэхээр Улаанбаатар хотыг зорих шаардлагагүй болж байгааг Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх тэмдэглэлээ.

Нэгдсэн эмнэлэг агааржуулалтын нэгдсэн системтэй, нэгдсэн хагалгааны вакуумжуулсан өрөөнүүдтэй болсноор яаралтай болон төлөвлөгөөт хагалгаануудаа зэрэг хийж, эмнэлгийн үйлчилгээ, чанар, аюулгүй байдал, хүртээмж нэмэгдэж байна.Иргэдийнхээ эрүүл мэндийг хамгаалах үйлсэд хүчин зүтгэж байгаа эмнэлгийн удирдлага, хамт олон, бүтээн байгуулалтыг гүйцэтгэсэн “Морин сувд констракшн” компанид Ерөнхийлөгч ард түмнийхээ нэрийн өмнөөс талархал илэрхийллээ. Мөн эмнэлэгт шаардлагатай компьютер томограф, ангиографын аппарат авах хөрөнгийг улсын төсөвт тусгуулахад анхаарна гэдгээ хэллээ.

Баян-Өлгий аймгийн Нэгдсэн эмнэлэг нь 1940 онд 15 ортойгоор “Докторын эмнэлэг” нэртэй байгуулагдсан түүхтэй. Өдгөө 447 ортой, 23 тасаг нэгж, 7 алба, 504 ажилтантай үйл ажиллагаа явуулж байна. Баян-Өлгий аймагт төр, хувийн хэвшлийн 130 эрүүл мэндийн байгууллагад 1,700 гаруй хүн ажилладаг юм.

]]> zulaa Mon, 23 Mar 2026 13:13:20 +0800 Шинэ бүхний эхлэлийн бэлгэдэл Наурызын баяр http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3323 http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3323

Хаврын урьтай хамт шинэ эхлэл, гэрэл гэгээ, эв нэгдлийг авчирдаг нэгэн баяр бол Наурыз. Тэгвэл шинэ бүхний эхлэлийн бэлгэдэл Наурызын баяр энэ сарын 22, 23-ны өдрүүдэд тохиож байна.

“Казах түмний үндэсний соёлын төв байгуулна”

Дэлхийн нүүдэлчдийн өв уламжлалыг шингээн түүчээлж ирсэн монголын ард түмэн казахуудын энэ өдрийг 50 гаруй улсын 400 сая хүн урин цагтай золгосон хийгээд алтан нараа шүтэж, дээдэлж ирсний баяр хэмээн хүндэтгэн тэмдэглэдэг байна. Энэ нь өдөр шөнө тэнцэж орчлонгийн нэгэн сайхан улирал золгож буй мөч юм.

Наурызын баяр нь дэлхий нийтээр хэрэглэж буй цаг тооны хуанлигаар гуравдугаар сарын 22-нд буюу өдөр шөнө хоёр тэнцсэн өдөр тохиодог.

НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 2010 оны 64 дэх хуралдаанаар Наурызыг олон улсын баяр болгон баталжээ. Улмаар ЮНЕСКО (НҮБ-ын боловсрол, шинжлэх ухаан, урлагийн байгууллага) Наурыз баярыг “Дэлхийн халдашгүй соёлын өв”-д бүртгэсэн байна. Дэлхий дахинд Ойрхи Дорнод, Балканы хойг, Төв Ази, Кавказ зэрэг газар нутгийн 400 сая гаруй хүн Наурызын баярыг тэмдэглэдэг. Тиймдээ ч Наурыз бол шашны баяр бус, байгаль эхтэйгээ хүйн холбоотой хүн төрөлхтний баяр юм.

“Наурыз” гэдэг нь перс гаралтай үг бөгөөд “нау-шинэ”, “рыз- өдөр” буюу “шинэ өдөр” гэсэн утгатай үг юм.

Казахууд нүүдэлчин ард түмэн учраас өвлийн хахир хатуу цагийг өнтэй давж, урин хавартай учран золгосны баяр болгон тэмдэглэдэг. Хаврын урь орж, байгаль дэлхий сэргэн, усны шувууд ирж, мал төллөн, амьтай бүхэн сэргэн цагаан идээ, уураг идэх завшаан тохиодог үед энэ баяр болдгоороо онцлогтой. Шинэ өдөр эхэлж байна гэж үзэх тул “Шинэ он”-ы буюу хаврын баяр ч гэж нэрийдэх нь бий. Тэгвэл өв соёл, уламжлал, ёс заншлаа эрхэмлэн дээдэлж, үеэс үед өвлүүлэн түгээж, хөгжин дэвжиж буй казах түмний Нарны баяр буюу Наурызын баярын хүндэтгэлийн арга хэмжээ Сүхбаатарын талбайд боллоо.

Наурызын баярын нээлтэд Ерөнхий сайд Г.Занданшатар оролцож, хэлсэн үгэндээ “Эх орныхоо өнгөрсөн болон өнөө, ирээдүйн хөгжил, дэвшлийн төлөө хөдөлмөрч казахын ард түмний оруулсан хувь нэмрийг үнэлж баршгүй. Улс орны хөгжлийн бүтээн байгуулалт өрнөсөн газар бүхэнд бусдыг үлгэрлэн уриалан дуудаж чаддаг, алдар, гавьяа амжилтын эзэд билээ.Засгийн газраас үндэстний цөөнхийн хэл, соёлыг хамгаалах, өвлүүлэн уламжлуулахад онцгойлон анхаарч Хос хэлний боловсрол, сургалтын талаар баримтлах чиглэлийг баталсан. Ингэснээр Монгол хэлний тухай хуульд заасны дагуу хос хэлний хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлж, казах хүүхэд багачууд хос хэлээр боловсрол эзэмших боломж нээгдсэн” гэлээ. Мөн Сүхбаатар дүүргийн наймдугаар хороонд казах түмний үндэсний соёлын төв байгуулахаар болсныг дуулгасан юм.

“Наурызын баяр бол хавар болж бүх зүйл шинээр ирж байгааг бэлгэддэг”

Дэлхийн 44 улсад хагас тэрбум хүн Наурызын баяр тэмдэглэж байна. Манай улсын 150 мянган казах иргэдийн 40 мянга нь Улаанбаатар хотод ажиллаж, амьдардаг. Үндэсний хувцас, зүүсгэл гоёлоороо гоёсон мянга мянган казах иргэн Наурызын баярын арга хэмжээг үзэж сонирхож, оролцохоор ирж Сүхбаатарын талбайг дүүргэж байлаа. Хээ хуар, цацаг чимэглэлээр гоёсон бүжигчин охид шиг харагдах бүсгүйчүүд нүд алдам сайхан харагдана.

Яахын аргагүй үндэстний соёлын тод илрэл нь үндэсний хувцас, зүүсгэл байдаг гэлтэй. Энэ үеэр казах түмний төлөөлөл Таттекей Мейрам хаврыг угтаж буй сэтгэгдлээ илэрхийлсэн юм.

Тэрээр “Наурызын баяр эрт дээр үеэс уламжлагдан ирсэн бөгөөд Иранаас гаралтай гэж ярьдаг. Социализмын үед тэмдэглэхийг хориглож байсан. Бид хүүхэд байхдаа өргөн дэлгэр тэмдэглэж байгаагүй. Харин зах зээл эхэлснээс хойш өргөн дэлгэр тэмдэглэдэг болсон. Одоо Чингэлтэй дүүрэгт амьдарч байгаа. Улаанбаатар хотод орж ирээд 22 жил амьдарч байна. Манайх гэр бүлийнхээ хүрээнд Наурызын баяраа тэмдэглэдэг. Анхны Наурызын баярыг их сайхан тэмдэглэсэн. Ах дүү, хамаатан саднаараа орж, ахмадууд нь ерөөл айлдаж золгодог. Наурызын баяр бол хавар болж бүх зүйл дэлгэрч, шинээр ирж байгааг бэлгэддэг. Мөн ахмадаа хүндэтгэн золгож, ахмадаасаа ерөөл сонсдог утга учиртай баяр” гэсэн юм.

“Хаврын эхний өдрөө цэвэр цэмцгэр угтахыг эрмэлздэгээрээ цагаан сарын баяртай төстэй”

Наурызын баяр нь олон утга учрыг агуулж, ураг саднаараа учран золгох, сайн шинэ бүхний эхлэлийг бэлгэддэгээрээ Цагаан сарын баяртай төстэй. Цаашлаад Наурызын баярыг угтаж эзэгтэй нар хэд хоногийн өмнөөс гэр орондоо их цэвэрлэгээ хийж, шинэ он буюу хаврын эхний өдрөө цэвэр цэмцгэр угтахыг эрмэлздэгээрээ цагаан сарын өмнө үйлддэг зан үйлтэй нэлээд төстэй. Энэ нь шинэ ондоо хир буртаггүй, ариун орвол тухайн жилдээ тийм сайхан явах болно гэдэг бэлгэдэлтэй салшгүй холбоотой аж. Энэ талаар Хабыл Асемгүл “Наурызын баяраа тэмдэглээд сэтгэл өндөр байна. Би Баян-Өлгий аймгийн Ногооннуур суманд төрж өссөн. Одоо Улаанбаатар хотод ажиллаж амьдардаг. Өнөөдөр үндэсний хувцсаараа гоёх их сайхан байна.

Бид байнга үндэсний хувцас зүүсгэлээ өмсөөд байдаггүй. Бидний хувцас зүүсгэлд маш их утга учир агуулагдаж байдаг. Мөн казах түмэн хаврын баярыг угтаж бүх зүйлсийг цэвэр цэмцгэр байлгахыг хичээдэг” гэлээ.

Наурызын баярт зориулсан арга хэмжээгээр дамжуулан казах түмний зан заншил, өв соёлыг харуулсан төрөл бүрийн бүтээгдэхүүний худалдаа дэлгэсэн байв. Мөн ирсэн зочид хамт зургаа авхуулж, дурсгалын цомгоо нэмэх боломжтой бүргэд шувууд ч байлаа. Наурызын баярыг зорин ирсэн анч бүргэдүүд нь Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сумаас гаралтай бөгөөд гурав болон таван настай аж. Ийн байгаль эхтэйгээ хүйн холбоотой хүн төрөлхтний баяр Наурызын баярыг тэмдэглэх нь хүүхэд залуусын хүмүүжилд чухал нөлөөтэй төдийгүй ахмадуудаа хүндэтгэн хайрлаж, тэднийхээ үг, сургаалийг ёсчлон хэрэгжүүлэх өндөр хариуцлага залууст ирдэг байна. Түүнчлэн Наурыз нь хахир өвлийн хүйтнийг өнтэй даван, хаврын урь орж, хүн амьтны зоо тэнийсэн, өдөр шөнө тэнцэн гэрэл гэгээ нэмсний баяр билээ.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

]]> zulaa Mon, 23 Mar 2026 11:51:53 +0800 У.Хүрэлсүх: Монгол цэргийн өдөр бол бахархал-хүндэтгэлийн өдөр http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3322 http://bayanulgii.nutag.mn/index.php?newsid=3322
Монгол цэргийн өдөр, орчин цагийн Зэвсэгт хүчин үүсэж хөгжсөний түүхт 105 жилийн ойн баярын хурал Соёлын төв өргөөнд боллоо.

Хуралд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Зэвсэгт хүчний Ерөнхий командлагч Ухнаагийн Хүрэлсүх оролцон үе үеийн эх орончид, ахмад дайчид, батлан хамгаалах салбар, Зэвсэгт хүчин, төрийн цэргийн байгууллагын нийт бие бүрэлдэхүүнд баяр хүргэж, талархал илэрхийллээ. Мөн тэдний найдвартай ар тал болдог гэр бүл, үр хүүхдүүдэд эрүүл энх, аз жаргал, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөлөө.

Монгол цэргийн өдөр бол эх орноо батлан хамгаалж яваа цэрэг эрс, улсынхаа төлөө халуун амь, бүлээн цусаа үл хайрлан тэмцсэн өвөг дээдэс, суут жанжид, ахмад дайчдын алдар гавьяа, үйл хэргийг дурсах, сурталчлан таниулах, алдаршуулан тэмдэглэх учиртай бахархал-хүндэтгэлийн өдөр гэдгийг хэллээ.

Зэвсэгт хүчний нэгэн зууны хөгжил, шинэчлэл нь дайчин уламжлалаа дээдэлсэн үе үеийн алба хаагчдын хичээл зүтгэл, ур чадвар, төрийн батлан хамгаалах тогтвортой бодлого, цэрэг, ард түмний бат бөх итгэлцэлд тулгуурлаж ирснийг онцлов. Орчин цагийн Зэвсэгт хүчин дайны жилүүдэд эх орноо хамгаалан тэмцэж, энх цагийн бүтээн байгуулалтад манлайлан, гамшиг, ослын голомтод хүн ардынхаа амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгийг авран хамгаалж, ирээдүй хойчдоо эх оронч үзэл, эрдэм мэдлэгийг түгээн дэлгэрүүлэх эх ундарга, аюулгүй байдлын баталгаа нь болж ирснийг төр, засаг, ард түмэн ямагт талархан дурсах учиртайг хэллээ.

Цаашид төрийн цэргийн шинэчлэлийн бодлогыг эрчимжүүлж, үүрэг гүйцэтгэх чадавх, бэлэн байдлаа байнга ханган, мэргэжлийн цэрэгт суурилсан чадварлаг Зэвсэгт хүчнийг бэхжүүлж, үндэсний аюулгүй байдлыг хангах нэгдмэл тогтолцоог бүрдүүлэхэд анхаарч, ахиц, үр дүн гаргана гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийллээ.

Сүүлийн 20 гаруй жилийн хугацаанд монгол цэрэг эрс даян дэлхийн энх тайван, аюулгүй байдлын төлөөх үйл хэрэгт оролцон “Дэлхийн цэрэг” болсныг онцлон тэмдэглэлээ.

23 мянга гаруй цэнхэр дуулгатан НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгэж, хошууч генерал Б.Эрдэнэбат Кипр Улс дахь Цэргийн хүчний командлагчаар томилогдон ажилласан нь үүний нэг тод илрэл гэдгийг хэллээ.

Төрийн цэргийн байгууллагууд “Хүнсний хувьсгал”, “Тэрбум мод”, “Эрүүл монгол хүн”, “Эх оронч монгол” үндэсний хөдөлгөөнд идэвхтэй оролцож, улс орны аюулгүй байдал, хөгжил дэвшил, монгол хүний амьдралын чанарыг сайжруулахад чиглэсэн төрийн бодлогыг хэрэгжүүлэхэд манлайлан ажиллаж байгааг тэмдэглэв. Нийт бие бүрэлдэхүүн цаашид төрийн болон цэргийн албаны үнэлэмж, нэр хүндийг өндөрт өргөн, мэдлэг, боловсрол, ур чадвараараа манлайлан, аливаа аюултай тэмцэх үндэсний чадамжийг нэмэгдүүлэх, үүрэг гүйцэтгэх чадавх, бэлэн байдлаа дээшлүүлэхийн төлөө хүчин зүтгэнэ гэдэгт итгэл төгс байгаагаа илэрхийлэв.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Зэвсэгт хүчний Ерөнхий командлагч У.Хүрэлсүх мөн Халхын голын дайн, Чөлөөлөх дайнд оролцон эх орныхоо төлөө амь биеэ үл хайрлан тэмцэж явсан ахмад дайчид, тэдний гэр бүл, үр хүүхдүүдэд төрийн нэрийн өмнөөс талархал илэрхийлж, хүндэтгэл үзүүллээ. Баярын хуралд Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут, Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын дарга, дэслэгч генерал С.Ганбямба болон Батлан хамгаалах яам, Зэвсэгт хүчний Жанжин штаб, төрлийн цэргийн командлал, удирдах бие бүрэлдэхүүн, ахмад дайчид, генерал, офицер, ахлагч, түрүүч, байлдагч, сонсогчдын төлөөлөл оролцлоо.

]]> zulaa Wed, 18 Mar 2026 09:53:13 +0800